Tabletka z napisem „10 mg biotyny” zawiera dwieście razy więcej tej witaminy, niż wynosi jej referencyjna wartość spożycia. Mimo to substancja czynna to w niej zaledwie setna część grama, a cała reszta tabletki to substancje pomocnicze. Przy tak małych ilościach cena porcji zależy od zupełnie innych rzeczy niż przy magnezie czy kolagenie.

Porcja biotyny w mikrogramach

Biotyna, nazywana też witaminą B7, a dawniej witaminą H, to witamina rozpuszczalna w wodzie. W suplementach występuje w jednej formie, jako D-biotyna, więc przy porównaniach odpada cały problem różnych soli i udziałów pierwiastka, znany z minerałów. Liczy się tylko to, ile biotyny jest w porcji.

Referencyjna wartość spożycia (RWS) biotyny wynosi 50 mikrogramów (µg). Preparaty jednoskładnikowe zawierają jednak często od 2500 do 10000 µg w porcji, czyli od pięćdziesięciu do dwustu razy więcej. Procent RWS na takich etykietach sięga tysięcy i niewiele już mówi, ale pozwala szybko sprawdzić, czy producent podał dawkę w miligramach, czy w mikrogramach.

Jednostki bywają zresztą źródłem pomyłek. Jedna etykieta podaje „10 mg”, druga „10000 µg”, a na produktach z zagranicy mikrogramy bywają oznaczone jeszcze innym skrótem, który znaczy dokładnie to samo. To wszystko jest ta sama dawka. Przy porównaniu trzeba sprowadzić ją do jednej jednostki, najlepiej do mikrogramów, i dopiero wtedy zestawiać ceny.

Wspólną miarą w rankingu biotyny jest porcja referencyjna 2500 µg. Ta liczba ustawia produkty na jednej skali cenowej i nie jest zaleceniem. Tabletka 10000 µg liczy się w tym ujęciu jako cztery porcje, a tabletka 5000 µg jako dwie.

Przy wysokich dawkach biotyny jedna uwaga wykracza poza cenę. Biotyna przyjmowana w takich ilościach może zakłócać niektóre badania laboratoryjne krwi, w których metodzie pomiaru wykorzystuje się biotynę, i zawyżać albo zaniżać wynik. Dlatego o przyjmowanej biotynie warto powiedzieć w laboratorium lub lekarzowi zlecającemu badanie, a o suplementacji w konkretnej sytuacji decyduje się z lekarzem lub farmaceutą.

Aktualnie najtańsze porcje biotyny jednoskładnikowej

Sama biotyna bywa tania z prostego powodu: substancji jest w tabletce tak mało, że jej koszt ginie w koszcie produkcji. Prasowanie tabletki, słoik, etykieta, badania partii i wysyłka kosztują podobnie, niezależnie od tego, czy w środku jest 2500, czy 10000 µg. Wyższa dawka w sztuce rozkłada więc ten stały koszt na więcej porcji referencyjnych, a duże opakowanie rozkłada go na więcej sztuk.

Z tego wynika jedno zastrzeżenie. Cena porcji referencyjnej to dobra miara, gdy chodzi o to, ile biotyny dostaje się za te same pieniądze. Nie mówi natomiast, ile kosztuje jeden dzień stosowania, bo tabletki 10000 µg nikt nie dzieli na cztery. Jeśli porcja z etykiety to jedna tabletka, koszt dnia to po prostu cena opakowania podzielona przez liczbę tabletek.

Ranking poniżej ustawia wyłącznie preparaty jednoskładnikowe według ceny porcji 2500 µg. Pełniejszy obraz, z innymi postaciami i dawkami, daje aktualny ranking biotyny, a przykładem prostego produktu są tabletki z D-biotyną, które mają osobną stronę z listą ofert tych tabletek z biotyną. Ceny odświeżamy codziennie.

Preparaty na włosy i paznokcie

Biotyna jest dla producentów składnikiem wyjątkowo wdzięcznym. Rozporządzenie Komisji Unii Europejskiej 432/2012 dopuszcza dla niej między innymi oświadczenia, że pomaga w utrzymaniu zdrowych włosów i zdrowej skóry, pod warunkiem że produkt jest co najmniej źródłem biotyny, czyli porcja zawiera minimum 15% RWS, a więc 7,5 µg. Ten warunek spełnia zarówno multiwitamina z dawką bliską RWS, jak i tabletka z dawką dwieście razy wyższą od RWS. Wysokość dawki jest więc wyborem producenta, a nie warunkiem, od którego zależy prawo do takiego oświadczenia.

Preparat na włosy i paznokcie to zwykle zestaw kilku składników. Obok biotyny pojawiają się cynk, selen, miedź, krzem z ekstraktu ze skrzypu, witaminy z grupy B, aminokwasy siarkowe, keratyna albo kolagen. Każdy z nich kosztuje, a receptura z kilkunastoma pozycjami wymaga więcej pracy przy mieszaniu, badaniach i opakowaniu. Do tego dochodzi estetyczne pudełko, reklama skierowana do konkretnej grupy klientów i obecność na półkach drogerii i aptek.

Przeliczenie ceny takiego preparatu na porcję biotyny daje wynik zawyżony, bo w cenie są wszystkie pozostałe składniki. Nie znaczy to, że preparat jest przepłacony, tylko że porównuje się dwie różne rzeczy. Uczciwy rachunek polega na zsumowaniu cen osobnych porcji tych składników, które naprawdę są potrzebne, i zestawieniu tej sumy z ceną porcji zestawu. Ten rachunek na przykładzie zestawu witaminy D3, cynku i witaminy C pokazuje tekst o tym, jak ważyć zestawy kontra osobne produkty.

Preparaty na włosy często sprzedaje się też w pakietach na kilka miesięcy albo w ofertach „2+1”. Taki pakiet ma sens tylko po przeliczeniu na porcję i przy dacie przydatności, która pozwoli go zużyć, co rozpisujemy w tekście o tym, kiedy wielopak wychodzi taniej. Wszystkie czynniki, które rozsuwają ceny tej samej witaminy, omawiamy w osobnym tekście.

Żelki i płyny

Biotyna w żelkach to najczęściej produkt z segmentu urodowego, z owocowym smakiem i kolorowym opakowaniem. W żelku płaci się przede wszystkim za cukier albo słodziki, żelatynę lub pektynę, aromat i barwnik, a biotyna stanowi ułamek jego masy. Porcja z etykiety obejmuje czasem kilka sztuk, a w słoiku mieści się ich mniej niż tabletek w podobnym opakowaniu, więc cena porcji rośnie z obu stron.

Płyny i ampułki działają podobnie. Porcja ma kilka albo kilkanaście mililitrów, woda, słodzik, aromat i konserwant zajmują niemal całą objętość, a ampułka to osobne opakowanie dla każdego dnia. Ogólny mechanizm, według którego postać zmienia cenę porcji, opisujemy szerzej w poradniku o tabletkach, kapsułkach, proszkach i żelkach.

Biotyna ma pod tym względem bliską krewną wśród suplementów. Melatonina również jest dawkowana w ilościach tak małych, że o cenie porcji decydują głównie postać i opakowanie, co pokazujemy, wyjaśniając, jak porównać ceny melatoniny. W obu przypadkach najtańsza porcja kryje się zwykle w prostej tabletce w dużym opakowaniu.

Decyzja zaczyna się więc od pytania, czy potrzebna jest sama biotyna, czy cały zestaw. W pierwszym przypadku porównuje się tabletki jednoskładnikowe według ceny porcji, w drugim sumę osobnych składników z ceną zestawu. Ta sama zasada działa przy innych składnikach, o czym piszemy w głównym przeglądzie cen porcji.