Tabletka z napisem „melatonina 1 mg” waży zwykle kilkadziesiąt, a nieraz kilkaset razy więcej niż substancja, od której wzięła nazwę. Cała reszta to celuloza, fosforany wapnia, skrobia albo inne substancje pomocnicze, które nadają tabletce kształt i pozwalają ją sprasować. Melatonina jest w niej dodatkiem wagowo niemal niewidocznym. Dlatego jej cenę w przeliczeniu na porcję wyznacza przede wszystkim postać preparatu i wielkość opakowania.

Porcja 1 mg jako punkt odniesienia

Porcją referencyjną w naszych zestawieniach jest 1 mg melatoniny. Służy wyłącznie do przeliczania cen i nie mówi, ile melatoniny przyjmować. Tabletka z 1 mg liczy się jako jedna porcja, kapsułka z 0,5 mg jako pół porcji, a porcja producenta z 3 mg jako trzy porcje referencyjne. Ta sama zasada pozwala zestawić buteleczkę kropli z opakowaniem trzystu tabletek. Jak z liczby sztuk i porcji wyliczyć, na ile dni starczy opakowanie, pokazujemy w osobnym poradniku.

Melatonina ma na rynku podwójny status. Bywa składnikiem suplementów diety, ale też substancją czynną leków, w tym dostępnych bez recepty, a w Polsce produkty o wyższych dawkach są zwykle zarejestrowane jako leki. Kategorię produktu podaje opakowanie. Suplement ma napis „suplement diety”, a lek ma ulotkę i numer pozwolenia na dopuszczenie do obrotu. Nasze porównania dotyczą suplementów diety, a leki z melatoniną to osobna kategoria, której ten tekst nie obejmuje.

W suplementach melatonina to jeden, dobrze określony związek, bez odmian soli i form chemicznych, jakie komplikują rachunek przy magnezie czy cynku. Liczba miligramów na etykiecie jest więc od razu liczbą, którą dzieli się przez porcję referencyjną. Kłopot sprawiają dopiero postacie, dodatki i bardzo różna wielkość opakowań.

Aktualnie najtańsze porcje

Tanią porcję daje zwykle prosta tabletka w dużym opakowaniu. Tabletkowanie to tania technologia, substancji czynnej jest w każdej sztuce bardzo mało, a słoik z kilkuset tabletkami rozkłada koszt opakowania, etykiety i wysyłki na wiele porcji. Tak wygląda choćby opakowanie trzystu tabletek, którego oferty w różnych sklepach zestawiamy na jednej stronie. W katalogu są też pozostałe suplementy tej marki, jeśli ktoś szuka kilku produktów od jednego producenta.

W rankingu poniżej są tylko produkty z samą melatoniną, bez ziół, witamin i minerałów. Każdy produkt przeliczamy na porcje po 1 mg, więc tabletka z wyższą dawką liczy się jako kilka porcji. Ceny odświeżamy codziennie, a aktualny ranking melatoniny pokazuje pełną listę z podziałem na postacie.

Żelki, aerozole i krople

Żelek zawiera tę samą melatoninę co tabletka, ale obok niej cukier albo słodzik, żelatynę lub pektynę, aromat i barwnik. Produkcja wymaga odlewania masy w formach i pakowania, które chroni żelki przed sklejaniem się i wilgocią. W przeliczeniu na porcję żelki są zwykle najdroższą postacią, bo płaci się w nich przede wszystkim za smak i wygodę.

Aerozol to roztwór melatoniny w buteleczce z pompką rozpylającą. Za mechanizm dozujący, szczelne zamknięcie i często także konserwant płaci się więcej niż za prostą tabletkę, a jedno naciśnięcie podaje nierzadko tylko ułamek miligrama. Przy liczeniu trzeba więc sprawdzić dwie liczby: ile melatoniny jest w jednej dawce i ile dawek mieści opakowanie. Krople działają podobnie, tylko miarą jest kropla albo porcja z kilku kropli, a jej wielkość zależy od zakraplacza, więc wynik jest przybliżony.

Osobną grupą są preparaty złożone. Do melatoniny producenci dodają ekstrakty roślinne, na przykład z melisy, chmielu, lawendy albo męczennicy, a także magnez czy witaminę B6. Każdy z tych składników podnosi koszt produktu, a przypisanie całej ceny melatoninie zawyżałoby cenę jej porcji. Jak ocenić, czy taki preparat się opłaca, opisujemy w tekście, który zestawia produkty złożone z jednoskładnikowymi.

Ogólny mechanizm, dla którego ta sama substancja w różnych postaciach kosztuje tak różnie, rozpisujemy w artykule o tym, jak postać preparatu wpływa na cenę porcji. Przy melatoninie działa on wyjątkowo wyraźnie, bo przy tak małej dawce sama substancja czynna prawie nic nie waży i niewiele kosztuje.

Kiedy decyzję podjąć z lekarzem

Ranking porównuje wyłącznie koszt porcji i nie mówi nic o tym, czy dany produkt albo dana dawka są dla kogoś odpowiednie. Nie podajemy zaleceń dawkowania, a porcja referencyjna 1 mg jest tylko miarą porównania. Czy melatonina jest wskazana w konkretnej sytuacji, rozstrzyga rozmowa z lekarzem lub farmaceutą.

Porcję zalecaną przez producenta i ostrzeżenie przed jej przekraczaniem podaje etykieta każdego suplementu diety. Tanie opakowanie nie zmienia tych informacji, a wysoka dawka w jednej tabletce, korzystna w rankingu, nie jest zachętą do jej wyboru. Ten sam rachunek dla magnezu, witamin i innych składników pokazuje przegląd cen porcji popularnych suplementów.

Najczęstsze pytania

Czy melatonina w aerozolu jest droższa od tabletek?

Zwykle tak, jeśli porównać cenę porcji 1 mg. W aerozolu płaci się za pompkę rozpylającą, szczelną buteleczkę i roztwór, a w tabletce głównie za tanie substancje pomocnicze. Wyjątki się zdarzają, więc rozstrzyga cena porcji w rankingu, a nie cena opakowania.

Dlaczego melatonina z dodatkami kosztuje więcej?

Każdy dodatek, na przykład ekstrakt roślinny albo magnez, ma własną cenę surowca, a bardziej złożona receptura podnosi koszt produkcji. Cena takiego preparatu pokrywa wszystkie składniki, więc w przeliczeniu na samą melatoninę wypada wyżej. Dopłata ma sens tylko wtedy, gdy dodatki są komuś naprawdę potrzebne.

Jak porównać produkty z melatoniną o różnej dawce?

Wystarczy policzyć, ile miligramów melatoniny zawiera całe opakowanie. Przy porcji referencyjnej 1 mg ta liczba jest od razu liczbą porcji, więc 100 tabletek po 0,5 mg to 50 porcji, a 60 tabletek po 3 mg to 180. Po podzieleniu ceny opakowania przez liczbę porcji wynik da się zestawić z każdą inną postacią.