Najtańszy cynk w przeliczeniu na 10 mg pierwiastka: jak porównywać formy i dawki

W tabeli składu stoi „glukonian cynku 70 mg”, a obok, w kolumnie z procentem, „100%”. Te dwie liczby nie są ze sobą sprzeczne. Pierwsza podaje masę całego związku, druga odnosi się do samego cynku, którego w tej porcji jest około 10 mg. Kto porównuje ceny, patrząc tylko na pierwszą z nich, porównuje w praktyce ilość glukonianu, a nie cynku.

Porcja 10 mg cynku pierwiastkowego

Ceny cynku porównujemy według porcji referencyjnej 10 mg pierwiastka. Tyle samo wynosi referencyjna wartość spożycia (RWS) cynku, czyli wartość, od której liczy się procent podawany na etykiecie. Porcja referencyjna jest wyłącznie miarą do porównywania cen, nie wskazówką, ile cynku przyjmować.

Cynk w suplemencie zawsze występuje w postaci związku, a udział samego pierwiastka w masie tego związku bardzo się różni między formami. Poniższe wartości są przybliżone, bo zależą między innymi od tego, ile cząsteczek wody zawiera dana sól.

Z tabeli wynika prosta rzecz: „50 mg pikolinianu” i „50 mg cynku” to dwie zupełnie różne ilości pierwiastka, różniące się mniej więcej pięciokrotnie. Rozróżnienie masy związku i masy pierwiastka opisujemy szczegółowo na przykładzie innych minerałów.

Najpewniejszą wskazówką jest procent RWS. Dla minerałów odnosi się on zawsze do pierwiastka, więc wystarczy pomnożyć go przez 10 mg. Jeśli przy „25 mg” stoi „250%”, chodzi o 25 mg cynku. Jeśli przy „70 mg” stoi „100%”, producent podał masę związku, a cynku jest 10 mg. Gdy procentu brakuje, pozostaje przeliczenie z tabeli powyżej. Ostrożnie z etykietami spoza Unii Europejskiej, bo procent bywa tam liczony od innej wartości referencyjnej.

Aktualnie najtańsze porcje

Poniższy ranking obejmuje wyłącznie produkty jednoskładnikowe, a ich ceny odświeżamy codziennie. Kolejność wyznacza cena porcji 10 mg cynku pierwiastkowego, nie cena opakowania ani tabletki.

W czołówce takich zestawień często pojawiają się produkty z wysoką dawką pierwiastka w jednej tabletce. Mechanizm jest ten sam co przy witaminach: surowiec cynkowy stanowi niewielką część kosztu tabletki, a wypełniacz, prasowanie i opakowanie kosztują podobnie niezależnie od dawki. Tabletka z 25 mg cynku to dwie i pół porcji referencyjnej, choć jej wyprodukowanie kosztuje prawie tyle samo co tabletki z 10 mg. Nie wynika z tego jednak, że wysoka dawka jest dla kogokolwiek właściwa. O przyjmowaniu cynku w dawkach wyższych niż typowe decyduje się z lekarzem lub farmaceutą.

Wszystkie produkty, także złożone i droższe postacie, zbiera aktualny ranking cynku. Liczy się tam cena porcji, a nie cena opakowania, bo przy cynku te dwie liczby potrafią ułożyć produkty w zupełnie innej kolejności. Szersze tło, czyli to, jak ten sam rachunek wygląda przy magnezie i witaminach, daje przegląd najtańszych porcji różnych składników.

Formy cynku a cena

Formy cynku dzielą się z grubsza na związki nieorganiczne, sole kwasów organicznych i chelaty. Tlenek i siarczan to proste związki nieorganiczne, tanie w produkcji. Glukonian i cytrynian to sole kwasów organicznych. Pikolinian i diglicynian to związki, w których cynk jest połączony z cząsteczką organiczną tak zwanym wiązaniem chelatowym, co wymaga droższego surowca i bardziej złożonej syntezy.

Sole organiczne i chelaty są zwykle opisywane jako lepiej przyswajalne od tlenku, choć wyniki badań porównawczych nie są jednoznaczne. To ogólna tendencja, a nie obietnica, że konkretny produkt zadziała lepiej. Z punktu widzenia ceny porcji ważniejsze jest co innego: niski udział cynku w glukonianie czy pikolinianie oznacza, że na tę samą porcję pierwiastka potrzeba cztery do pięciu razy więcej związku niż przy tlenku. To więcej surowca, a często także większa tabletka albo kapsułka.

Dlatego tanie opakowanie cynku z formą o niskim udziale pierwiastka i niską dawką w sztuce może okazać się drogą porcją, a opakowanie z pozoru droższe, z wyższą dawką pierwiastka, porcją tańszą. Jeśli forma ma dla kogoś znaczenie, najuczciwiej porównywać ceny w obrębie jednej formy, na przykład wyłącznie cytrynianów. Przykładem produktu z tą solą jest cynk organiczny w tabletkach, którego wszystkie oferty z cytrynianem cynku zbieramy na osobnej stronie, obok innych produktów marki Protego.

Cynk w zestawach z witaminą C i D3

Cynk bardzo często trafia do zestawów: z witaminą C, z witaminą D3, z selenem, do kompleksów na sezon jesienny. Cena opakowania takiego produktu pokrywa wszystkie składniki naraz, więc przypisanie jej w całości cynkowi zawyżyłoby cenę porcji. Z tego powodu nasz ranking pomija produkty złożone.

Zestaw porównuje się inaczej. Każdy jego składnik wycenia się tak, jakby kupowało się go osobno w najtańszym produkcie jednoskładnikowym, a sumę zestawia z ceną porcji zestawu. Przy cynku trzeba przy tym uważnie czytać tabelę składu, bo dawka cynku w zestawach bywa niska, czasem wyraźnie poniżej 10 mg. Wtedy zestaw wygląda na tani, dopóki nie przeliczy się go na pełną porcję pierwiastka. Przy witaminie D3 dochodzi jeszcze kwestia postaci, bo inaczej liczy się cenę porcji w kroplach, a inaczej w kapsułkach; opisuje to porównanie kropli i kapsułek z witaminą D3.

Cenę porcji cynku da się policzyć samodzielnie w trzech ruchach. Najpierw z procentu RWS odczytuje się, ile miligramów pierwiastka jest w jednej tabletce; jeśli tabela dotyczy porcji z kilku tabletek, wynik dzieli się przez ich liczbę. Potem mnoży się tę wartość przez liczbę tabletek w opakowaniu i dzieli przez 10, co daje liczbę porcji referencyjnych. Na koniec cenę opakowania dzieli się przez tę liczbę porcji. Przykład na wymyślonych liczbach: 60 tabletek po 15 mg cynku to 900 mg pierwiastka, czyli 90 porcji, więc cena porcji to cena opakowania podzielona przez 90.